¿Cambios en Cuba?
¿Cambios en Cuba?
La prensa occidental ha sido prolija con respecto a los cambios ocurridos en Cuba después de la elección de Raúl Castro como presidente de la República y celebró una eventual liberalización de la economía de la isla (1). Pero esta realidad se trató, como siempre cuando se habla de Cuba, de manera superficial y errónea. Bien sea con respecto a la adquisición de aparatos eléctricos, a los hoteles o a los celulares, las restricciones que estaban vigentes hasta hace poco tenían explicaciones racionales, pero las multinacionales de la información no las han abordado. En realidad, se lanzó un intenso debate a principios del año 2008, poco antes de la decisión de Fidel Castro de no presentarse a la reelección, con el objetivo de mejorar el socialismo cubano. Dicho debate implicó al conjunto de la población y generó 1,3 millones de propuestas.
Los aparatos eléctricosLos medios anunciaron a bombo y platillo que los cubanos ya eran libres para adquirir aparatos eléctricos y electrodomésticos, dando a entender que antes estaban completamente prohibidos a la venta (2). Ahora bien, la realidad es sensiblemente diferente. La venta de estos artículos jamás ha estado prohibida en Cuba, aparte de algunos productos informáticos y otros de gran consumo energético tales como las cocinas eléctricas o los microondas, en una época en que la producción energética de Cuba era insuficiente para cubrir las necesidades de la población.
En efecto, durante el período especial que empezó en 1991, después de la desintegración del bloque soviético, Cuba se quedó sola frente al mercado internacional y tuvo que hacer frente a la desaparición de más del 80% de su comercio exterior y, además, al recrudecimiento de la implacable agresión económica por parte de Estados Unidos. En este contexto sumamente difícil, la isla del Caribe fue golpeada por fuertes penurias, particularmente en cuanto a la energía, lo que ocasionaba largos apagones. En esa época las autoridades limitaron la venta de aparatos eléctricos devoradores de energía. Esas restricciones estaban totalmente justificadas. En efecto, hubiera sido irresponsable proceder de otro modo pues el sistema energético, fuertemente subvencionado, hubiera colapsado.
Gracias al ingenio de los cubanos, a los esfuerzos apoyados por la población y a las nuevas relaciones comerciales con países como Venezuela y China, Cuba dispone de una economía más fuerte y logró resolver su problema energético. Gracias a la «Revolución energética» lanzada en 2006, que consistió en remplazar los bombillos y los antiguos aparatos electrodomésticos como los televisores, refrigeradores, ventiladores y otros aparatos eléctricos, por productos más modernos y de menor consumo, millones de cubanos se han beneficiado de toda una gama de productos electrodomésticos nuevos con precios subvencionados por el Estado, o sea, por debajo del precio del mercado.
Ahora los ahorros de energía realizados permiten hacer frente a la demanda de la población, lo que explica la eliminación progresiva de las restricciones en cuanto a la adquisición de nuevos aparatos electrodomésticos, ordenadores y otros, como videos. Así, los cubanos tiene acceso a una selección más amplia de bienes de consumo. Por lo tanto, las limitaciones se explicaban sólo por un factor de orden económico, es decir una carencia de producción energética. La prensa occidental no se ha molestado en abordar estos elementos en el tratamiento del tema.
Los medios se apresuraron a subrayar, con razón, que muchos cubanos no podrían tener acceso a los artículos en venta al precio del mercado debido a su elevado coste con respecto al salario relativamente modesto vigente en Cuba. No obstante, esta realidad concierne a una inmensa parte de la población mundial, que vive en la pobreza, y cuyas principales preocupaciones no son adquirir un lector de Dvd o un microondas, sino comer tres veces al día y tener acceso a la salud y a la educación, angustias inexistentes en Cuba.
Así, según el último informe de la Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y la Agricultura (FAO) sobre la inseguridad alimentaria en el mundo, 854 millones de personas en todo el planeta, entre ellos 9 millones en los países industriales, sufren desnutrición (3). En el continente americano sólo tres países ya han alcanzado los objetivos de la Cumbre Mundial de la Alimentación 2015: Cuba, Guyana y Perú (4). Según la UNESCO, actualmente, un adulto de cada cinco en el mundo no está alfabetizado, o sea 774 millones de personas, y 74 millones de niños carecen de escuelas (5). Según la UNICEF, cada día más de 26.000 niños menores de cinco años mueren de hambre o enfermedades curables, o sea 9,7 millones cada año (6). Ningún cubano forma parte de estas listas.
Las multinacionales de la información siempre eluden el planteamiento de la realidad cubana con relación a la problemática latinoamericana y del Tercer Mundo pues es edificante y conduce inevitablemente a las comparaciones.
Los celulares
El acceso al celular también se ha ampliado en Cuba por diversas razones (7). La primera es de orden económico y la segunda de orden tecnológico. El acceso al celular se ha masificado por todo el mundo occidental en los años 90.
En esa época, Cuba tenía otras prioridades diferentes a la de proporcionar acceso al teléfono celular a la población. Los retos concernían entonces la alimentación, el transporte y la vivienda. El problema alimentario actualmente está resuelto en Cuba. En lo que se refiere al transporte se está solucionando, especialmente gracias a la importación de numerosos autobuses chinos. En cuanto a la vivienda, se trata sin lugar a dudas de la principal dificultad a la que se enfrenta la población.
En este caso tampoco se trata de una especificidad cubana. La realidad es la misma en cualquier ciudad del primer mundo, como París, con una diferencia: en Cuba se trata de una carencia de viviendas debida a las sanciones económicas estadounidenses que impiden la construcción de 100.000 viviendas adicionales al año, mientras que los parisinos tienen que hacer frente a una absurda aberración. En efecto, más de 100.000 viviendas, propiedad de las clases acomodadas, están vacías en París mientras 100.000 familias están buscando un techo. A pesar de que existe una ley de requisa las autoridades nunca la aplican. En Cuba, los ciudadanos jamás aceptarían semejante escándalo (8).
En Francia, según el Ministerio de la Vivienda, 1,6 millones de personas viven en viviendas sin ducha o sin baño. Más de un millón de franceses están alojados en «situación de superpoblación acentuada», 550.000 personas viven en pensiones, entre ellas 50.000 niños, 146.000 en caravanas y 86.000 son «sin techo» y viven en la calle (9). Sin embargo, cerca de dos millones de viviendas están vacías en Francia, de ellas 136.554 en París. Otra aberración: sólo 32.000 viviendas en París pagan el impuesto sobre la vivienda vacía mientras que más de 136.000 tendrían que pagarlo. Pero las autoridades prefieren cerrar los ojos (10).
Volviendo al celular, el segundo obstáculo era de orden tecnológico (todavía es el caso para el acceso a Internet pues Washington impide que Cuba se conecte al cable de fibra óptica del Estrecho de Florida que le pertenece). Cuba dispone de una conexión satélite limitada que, además, es extremadamente costosa. Es la razón por la que el acceso al teléfono celular había sido restringido. Con la mejoría de la situación económica, la oferta se ha ampliado a toda la población, aunque las tarifas sigan siendo muy elevadas. En este caso también, aunque el celular está ampliamente difundido en Occidente, sigue siendo un lujo para muchos habitantes del planeta.
El acceso a los hotelesEn cuanto a los hoteles, los medios también dieron prueba de parcialidad. Hasta el 1 de abril de 2008, el acceso a los hoteles de lujo estaba no prohibido, como afirmó la prensa occidental, sino limitado. Aquí, la explicación es de orden social y económico.
En los años 90, el resurgimiento de un fenómeno que fue erradicado cuando triunfó la Revolución en 1959 preocupaba mucho a las autoridades: la prostitución. Para intentar encauzar este problema que surgió de las dificultades a las que tuvieron que hacer frente los cubanos, el gobierno de La Habana decidió limitar el acceso de la población a las infraestructuras turísticas. Gracias a la labor de los trabajadores sociales y a la mejora de la situación económica, este fenómeno social, si no ha desaparecido todavía, ha sido atenuado sustancialmente.
La segunda explicación es de orden económico. En efecto, con el desarrollo vertiginoso del turismo a partir de los años 90, la capacidad hotelera cubana se ha revelado insuficiente para acoger a la vez a los extranjeros y a los cubanos. Las autoridades privilegiaron la acogida de los extranjeros, sobre todo en temporada alta, partiendo de un razonamiento económico. Un turista cuyas demandas de veraneo no se pudieran satisfacer gastaría su dinero fuera del país, lo que generaría un lucro cesante significativo para la economía del país. En cambio, la pequeña categoría de cubanos que tiene los recursos necesarios para pagarse un hotel de lujo gastaría su dinero en otros sectores pero éste se quedaría en el país.
La prensa occidental también se detuvo en las tarifas relativamente prohibitivas para el cubano medio. Según Associated Press, son muy pocos los cubanos que pueden pagarse una habitación que cuesta 173 dólares por noche en el hotel «Ambos Mundos» (cuatro estrellas) de la Habana Vieja, uno de los establecimientos turísticos más prestigiosos de la capital, que era el preferido de Ernest Hemingway (11). Tiene razón. Pero se olvida, otra vez, de subrayar que el acceso a una habitación de hotel de renombre es un lujo para todos los habitantes del Tercer Mundo y para una amplia categoría de ciudadanos que viven en países desarrollados. A título de comparación, ¿cuántos franceses, por ejemplo, pueden pagarse una habitación de 730 euros (la más barata) en el Ritz (cinco estrellas) de París? (12)
¿Liberalización económica?
¿Acaso conducen estas reformas hacia cierta liberalización de la economía cubana? (13). Sería un error pensarlo. Hay que recordar que en los años 80 los cubanos tenían acceso con abundancia a los bienes de consumo. Se trata simplemente de la supresión de restricciones que ya no tienen razón de ser. Otras deberían seguir rápidamente. Así, el gobierno decidió alquilar tierras ociosas a pequeños productores privados con el fin de aumentar la producción agrícola, en el momento en que los precios de las materias primas han alcanzado cumbres (14).
Los verdaderos cambios en Cuba ocurrieron en 1959 y la isla se halla en evolución constante desde esa fecha. Allí la crítica es constante y basta con leer la prensa nacional para convencerse de ello, particularmente los diarios Juventud Rebelde y Trabajadores cuyo tono es sumamente incisivo y sin concesiones. Hay una voluntad política innegable, entre los altos dirigentes, de suscitar el debate. La propia hija de Raúl Castro, Mariela Castro, sexóloga que defiende los derechos de las minorías gay y lesbiana, abogó en favor del « socialismo, pero con menos prohibiciones » (15). Pero los medios fingen no percibir esta realidad. Contrariamente a lo que pretenden –y esperan– las multinacionales de la información, Washington y la Unión Europea, los cubanos no volverán a una economía de mercado, sino que continuarán esforzándose en la construcción de un socialismo moderno, más justo y más racional.
Enlace con el artículo en francés: Changements à Cuba ?
Revisado por Caty R. Caty R. pertenece a los colectivos de Rebelión, Tlaxcala y Cubadebate. Este artículo se puede reproducir libremente a condición de respetar su integridad y mencionar al autor, a la revisora y la fuente.
Notas(1) Will Weissert, «Raul's Reforms May Strengthen Communism», 2 de abril de 2008.
(2) Will Weissert, «Castro Reforms: Dvd's, Farms for Cubans», The Associated Press, 2 de abril de 2008.
(3) Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture, L'état de l'insécurité alimentaire dans le monde 2006 (Rome : FAO, 2006), p. 8.
(4) Ibid., p. 17.
(6) UNICEF, La situation des enfants dans le monde 2008. La survie de l'enfant (New York, décembre 2007), p. 1.
(7) The Associated Press, «Cuban Restrictions Eased By Raul Castro», 2 de abril de 2008, Will Weissert, «Cubanos hacen largas filas para comprar celulares», The Associated Press/El Nuevo Herald, 15 de abril de 2008.
(8) Droit au Logement, «Le logement en chiffres: exclusions et inégalités», 2002. http://www.globenet.org/dal/index.php3?page=SOMMSITUCHIF (sitio consultado el 15 de abril de 2008).
(9) Ministère du Logement, de l'Equipement et des Transports, Questionnaire de la Commission de la Production et des Echanges. Projet de LFI pour 2001 & INSEE, enquête 2001 sur la population «fréquentant les services d'hébergement et les distributions de repas chauds», in Droit au Logement, op. cit.
(10) Droit au Logement, op. cit.
(11) Will Weissert, «Thanks Raul: Cubans Can Stay in Hotels», The Associated Press, 1 de abril de 2008.
(12) Hôtel Ritz Paris, «Tarifs».http://www.ritzparis.com/jump_to.asp?id_target=1250&id_lang=1 (sitio consultado el 15 de abril de 2008).
(13) Reuters, «Les téléphones portables désormais autorisés à Cuba», 14 de abril de 2008.
(14) The Associated Press, «Cuba Lends private Farmers Unused Land», 1 de abril de 2008; Andrea Rodriguez & Will Weissert, «Communiste Cuban Solution: Private Farms», 5 de abril de 2008.
(15) Alessandra Coppola, «Socialismo, ma con meno proibizioni», Corriere della Sera, 27 de marzo de 2008.
Salim Lamrani es profesor, escritor y periodista francés especialista de las relaciones entre Cuba y Estados Unidos. Ha publicado los libros: Washington contre Cuba (Pantin: Le Temps des Cerises, 2005), Cuba face à l'Empire (Genève: Timeli, 2006) y Fidel Castro, Cuba et les Etats-Unis (Pantin: Le Temps des Cerises, 2006). Acaba de publicar Double Morale. Cuba, l'Union européenne et les droits de l'homme (Paris: Editions Estrella, 2008).
Contacto: lamranisalim@yahoo.fr
Kaynak : ( http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=8751 )
Küba'daki değişimler ne anlama geliyor? Sosyalizmi terk etmek mi, sosyalizmle ilerlemek mi?
Ticari basın, ulusal lider Fidel Castro iktidardan çekildikten sonra, Küba'da tüketime yönelik kısmi sınırlamaların yürürlükten kaldırılmasını, ekonomik sistemde bir değişimin işareti, sosyalizmden liberalizme doğru bir geçiş olarak görmeyi tercih etti. Araştırmacı Salim Lamrani, bu gerçeği ayrıntıları ile gözlemledi.
Bu sınırlamalar artık yararsız hale geldikleri için kaldırıldı. Küba, Amerika Birleşik Devletleri'nin ekonomik ambargosuna rağmen, ekonomisini güçlendirmek için kendisine yeni ortaklar buldu. Bu yapılan yenilikler, politik bir kırılma anlamına gelmez. Bu reformlar -ki, üzerinde ulusal boyutta uzun tartışmalar yapıldı- Kübalıların, ekonomik sistemlerini muhafaza ederek, dünyadaki gelişmeleri yakalamaya ne kadar istekli olduklarını gösterir.
Batı basını, Raul Castro'nun başkan seçilmesinin ardından, Küba'da yapılan değişimlerle ilgili bıktırıcı, bitmek bilmeyen yayınlar yaparak, adanın ekonomisinin olası liberalleştirilmesini, şimdiden kutladı.[1] Küba söz konusu olunca, her zaman yüzeysel ve yanıltıcı davranışlar sergilerler. Ve bu bir gerçek. Evet, elektrikli ev aletlerinin elde edilmesinde, otellere girişte ve cep telefonu kullanımındaki sınırlamalar yakın zamana yürürlükteydi ve bunun rasyonel bir açıklaması vardı. Ama çokuluslu haber kaynakları, bunları her nedense görmek istemediler. Aslında, Fidel Castro'nun seçimlere katılmama kararından kısa bir zaman önce, Küba sosyalizmini geliştirmek amacı ile, 2008 yılı başlangıcında, bütün ülkede yoğun bir tartışmaya başlanmış ve 1,3 milyon öneri üretilmişti.
Elektrikli ev aletleri
Medya, tamtam davullarına ve tencerelerine vurarak ile ilan etti “Kübalılar artık elektrikli ev araçları ve diğer malzemeleri elde edebilecekler…” Bunların satışının sanki daha önceden yasaklanmış gibi anlaşılmasını istediler.[2] Gerçek çok farklı. Küba'da elektrikli ev aletlerinin satışı asla yasaklanmadı. Küba'da sadece, enerji üretiminin yeterli olmadığı bir dönemde, bütün halkın ihtiyaçlarını karşılamak için, bazı bilgisayar ürünleri, fazla enerji tüketen elektrikli ocak ve mikro dalga fırınlar gibi aletlerin satışı yasaklandı.
Aslında, Sovyet Bloğu'nun yıkılmasından sonra, 1991 yılında başlayan ve Özel Dönem (el periodo especial) diye adlandırdıkları süreçte, Küba uluslararası pazarın karşısında yalnız kaldı. Dış ticaretinin %80'ini kaybetti. Ayrıca Amerika tarafından uygulanan, acımasız ekonomik saldırganlık, ekonomiyi yeniden kötüleştirdi. Bu güzel Karayip adası, yokluklar ve kötü koşullar altında çok örselendi. Özel olarak da enerji yetersizliği nedeniyle uzun süreli karartmalara maruz kaldı. İşte bu dönemde yetkililer, elektrikli cihazların satışını sınırladı. Bu sınırlamalar tamamen haklı nedenlerle yapılmıştı. Bu türlü bir enerji tasarrufuna gidilmeyip, sorumsuz davranılmış olsaydı, sistem çökerdi. Bundan dolayı da kısıtlamalar, Kübalılar tarafından güçlü bir şekilde desteklendi.
Kübalılara, yaratıcılıkları ve katlandıkları zahmetler için teşekkürler. Küba Çin ve Venezüella gibi ülkelerle kurulan yeni ticari ilişkiler nedeniyle daha güçlü bir ekonomiye sahip olurken, enerji sorununu da çözmeyi başardı. 2006 yılında uygulamaya konan “Enerji Devrimi” projesi ile ülkedeki bütün ampuller yenilendi. Televizyon, buzdolabı, vantilatör gibi elektrikli aletler daha modern ve daha az enerji harcayan tipleriyle değiştirildi. Milyonlarca Kübalı devlet tarafından desteklenmiş, yani pazar fiyatının altında dağıtılan bu ürünlerden yararlandı. Teşekkürler, Enerji Devrimi.
Gerçekleştirilmiş olan enerji tasarrufu ile de halkın istemleri karşılandı. Videoların ve benzeri aygıtların, bilgisayarların, elektrikli ev araçlarının yenilerinin elde edilmesine gelince, bunu zaten, kısıtlamaların ileriye yönelik nedeni bize açıkladı. Böylece Kübalılar daha geniş bir tüketim malı seçimine de kavuştular. Bu nedenle, kısıtlamalar yalnız bir dizi ekonomik yapı faktörü ile açıklandı. Yani, sınırlamalar enerji üretim eksikliğinden kaynaklanmıştı. Zaten, Batı basını da, bu konunun etmenleri üzerinde durarak üzülmedi! Ayrıca, “birçok Kübalının, mütevazı maaşları ile fiyatı piyasalar tarafından belirlenen, satıştaki yüksek bedelli bu mallara erişemeyeceklerini” tekrarlayıp durdu. Medya haklı olarak, bu konunun altını çizmek için acele etti. Evet, bu bir gerçek. Ama, bu gerçek, fakirlik içinde yaşayan dünyanın, çok büyük bir kısmını da ilgilendiriyor. Onların başlıca endişeleri, bir DVD okuyucusu ya da bir mikrodalga fırını elde etmek değil, onların talepleri bugün Küba'da sıkıntı ve acısı yaşanmayan, sağlık ve eğitime ulaşabilmek, günde üç kez yemek yiyebilmektir.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO), son tarım ve gıda raporuna göre, dünyada gıda güvensizliği, bütün gezegende 854 milyon kişiyi etkilemekte. Gıdasızlık çeken bu insanların, 9 milyonu sanayileşmiş ülkelerde yaşamakta.[3] Amerika kıtasında sadece üç ülke, 2015 dünya gıda zirvesinin amaçlarına ulaşmış durumda. Bu ülkeler Küba, Guyana ve Peru.[4] UNESCO'ya göre, şu anda, dünyada her beş kişiden biri okuma yazma bilmiyor, yani, 774 milyon kişi okuryazar değil. 74 milyon çocuk okulsuz.[5] Yine, UNICEF'e göre, her gün beş yaş altı 26.000 çocuk açlıktan veya tedavi edilebilir hastalıklardan hayatını kaybetmekte. Yani dünyada her yıl 9,7 milyon çocuk bu nedenlerden dolayı ölmekte.[6]
Latin Amerika'nın Batı ile olan sorunsal ilişkisi ve Üçüncü Dünya ülkeleri nedeniyle, çokuluslu araştırmalarda, planlı olarak Küba gerçeği hep atlanır, listelerde yer yerilmez çünkü o iyi bir örnektir ve kaçınılmaz olarak da karşılaştırmalar sürecektir.
Cep telefonları
Küba'da, birincisi ekonomik, ikincisi de teknolojik sebeplerle, sınırlanan cep telefonu kullanma hakkı genişletildi.[7] Zaten, 90'lı yıllarda, Batı dünyası tarafından da cep telefonlarına ulaşma imkanı kısıtlanmıştı.
O dönemde Küba'nın, halka cep telefonu sağlamanın dışında başka öncelikleri vardı. Konut, ulaşım ve gıda sorunlarının tehdit edici boyutlara ulaşması, onları daha çok ilgilendiriyordu. Bugün Küba'da gıda sorunu çözülmüş durumda. Ulaşım sorunu çözülmekte, özellikle Çin'den ithal edilen, çok sayıdaki otobüs için de teşekkürler. Konut sorununa gelince, şüphesiz bu, halkın göğüs gerdiği birincil sorun olmaya devam etmekte.
Bu durum Küba'ya özgü bir sorun değil. Dünyanın başta gelen herhangi bir şehrinde aynı gerçek var. Tıpkı, Paris'te de olduğu gibi. Ama bir farkla: Küba'daki konut yetersizliğine Amerika Birleşik Devletleri neden olmakta. Amerika'nın yaptırımları, Küba'da yılda ek 100.000 konutun yapılmasını engellemekte. Paris'te durum böyle değil, onların karşısında saçma sapan bir yanlış var. Sonuç olarak, Paris'te 100.000 fazla konut, rahat sınıfların mülkiyetinde ve boş bulunurken, aynı şehirde 100.000 aile, başlarını sokacakları bir çatı aramakta. Bu duruma karşı bir kanun olmasına rağmen yetkililer bunu kesinlikle uygulamadılar. Küba'da, vatandaşlar, böyle bir skandalı asla kabul etmezlerdi.[8]
İmar Bakanına göre Fransa'da, 1,6 milyon kişi banyosuz ve duş imkânlarından yoksun konutlarda yaşmakta. Bir milyondan fazla Fransız “aşırı nüfus yoğunluğu” diye adlandırdıkları, kuruluşlarda barınmakta. 550.000 kişi pansiyonlarda, bunların da 50.000 çocuk, 146.000 kişi karavanlarda, 86.000 kişi sokaklarda yaşamakta.[9] Hâlbuki Fransa'da iki milyona yakın konut boş, bunlardan 136.554'ü Paris'te. Diğer bir sapıklıkta şu: Yalnız Paris'te, 32.000 boş konut için vergi ödeniyor, oysa bu vergiyi oturarak ödeyebilecek 136.000'den fazla insan var. Fakat yetkililer, bu gerçeğe gözlerini kapamayı tercih ettiler.[10]
Cep telefonları konusuna geri dönersek, bu konudaki kısıtlama sebeplerinden ikincisi teknolojikti (Washington, Küba'nın Florida Boğazı'nda bulunan fiberoptik kabloyla bağlantı kurmasını engelliyor. Ayrıca, bundan dolayı, Kübalıların internete ulaşımları da hala kısıtlı). Küba'nın aşırı derecede pahalı ve kısıtlı bir uydu bağlantısı var. İşte bu haklı sebep yüzünden cep telefonlarına kısıtlama getirilmişti. Ekonomik durum düzelince bu hizmet de nüfusun tamamına sunuldu ama henüz fiyatları çok yüksek. Cep telefonu kullanımı Batı'da yaygın olmasına rağmen, gezegenimizde pek çok yurttaş için, hâlâ lüks.
Otellere giriş
Otellere gelince, iletişim araçları yine bir taraf tutma sınavı verdi. Batı basınının söylediğinin aksine, 1 Nisan 2008 tarihine kadar lüks otellere giriş yasak değildi, ama sınırlandırılmıştı. Buradaki açıklama da sosyal ve ekonomik düzlemde olacak.
1959'da devrimin zaferinin ilan edildiği dönemde, yöneticileri çok kaygılandıran ve de kökünden kurutmak istedikleri bir olgu, doksanlı yıllarda (Özel Dönem'de -ç.n) yeniden dirildi: Fahişelik. Bu sorunu yok etme girişimleri esnasında, Kübalıların karşısına yapmaları gereken birtakım zorluklar çıkınca Havana hükümeti, halkın turistik altyapılara girişini sınırlandırmaya karar verdi. Bu sosyal olgu henüz yok olmadı, büyük ölçüde zayıflatıldı.
Otellerde çalışan sosyal işçilere, emeklerinden ve ekonomiye yapmış oldukları önemli katkılarından dolayı teşekkürler.
İkinci açıklama ekonomik temellidir. 90'lı yıllardan itibaren başlatılan turizmin, baş döndürücü gelişimi karşısında, Küba otelleri yabancılar ve Kübalılar için yetersiz kaldı. Yetkililer tarafından ekonomik bir muhakeme yapılarak, bilhassa yaz mevsimlerinde, yabancılar için bir ayrıcalık yapılmasına karar verildi. Ülkesinin dışında tatil yapacak bir turistin, parasını harcayacağı ülkede beklentilerini bulamayarak hoşnut olmaması, o ülke için önemli bir kazanç kaybı olurdu. Zaten, çok az Kübalı lüks bir otelde harcayabileceği gelire sahip. Ayrıca bu gelirini, diğer sektörlerde harcadığında parası da ülke içinde kalacaktı.
Batı basını yine, Kübalılar için çok yüksek olan otel fiyatlarının, onların gelirleriyle orantısı üzerinde durdu. Associated Pres* (AP) ajansına göre, çok az Kübalı geceliği 173 dolar olan, başkentin itibarlı turistik kuruluşlarından biri, aynı zamanda Ernest Hemingway'ın [11] sık sık gitmeyi tercih ettiği “Ambos Mundos” (dört yıldızlı) oteline para ödeyebilirdi. Haklı. Ama bir farkla! Ünlü bir otelin odasına girmenin, üçüncü dünya vatandaşları ve gelişmiş ülkelerde yaşayanların büyük bir bölümü için de lüks olduğu gerçeğinin altının çizilmesi bir kez daha unutulmuştu. Karşılaştıralım, örneğin, kaç Fransız, Paris'te bulunan beş yıldızlı Ritz otelinin bir odası için (en ucuz tarifeyi söylersek) 730 dolar ödeyebilir?
Ekonominin liberalleştirilmesi mi?
Bir ihtimal mi? Bu reformlar Küba ekonomisini liberalleştirmeye doğrumu götürüyor?[13] Bunu düşünmek yanlış olurdu. 80'li yıllarda Kübalıların, bolca bulunan tüketim mallarına rahatlıkla ulaşabildiklerini hatırlamak gerekir. Daha uzun yürürlükte kalması doğru bulunmayan kısıtlamaların kaldırılması üzerine kısa bir tartışma yukarıda yapıldı.
Diğer yenilikler de hızlı bir şekilde uygulanmalı. Aynı zamanda Küba hükümeti, tarımsal üretimi artırmak için, kullanılmayan toprakları küçük özel girişimcilere kiralamaya karar verdi. Zaten, şu anda temel gıda maddelerinin fiyatları da zirveye tırmanmış durumda.[14]
Küba'da akla uygun değişimler, 1959 yılında gerçekleştirildi. Ada bu tarihten beri sabit evrimi içinde, ve de orada sürekli eleştiriler yapılmakta. Bundan emin olmak için, ulusal, özel olarak da günlük gazetelerden Juventud Rebelde (Asi Gençlik) ve Trabajadores'i (İşçiler) okumak yeterli. Bu gazetelerin sesleri üst noktalarda ve ödünsüz. Üst düzey yöneticiler arasında, bu tartışmaları canlandırmak, sürekliliğini sağlamak konusunda, inkâr edilemez bir politik istek var. Raul Castro'nun kızı seksolog Mariela Castro, lezbiyen, gey azınlığının haklarını ve “Sosyalizm, ama daha az yasaklı” düşüncesini savunuyor.[15] İletişim araçları ise, bu gerçekleri algılamıyormuş gibi numara yapıyorlar. Hayır, tam tersine onlar -beklentilerini- ifade ediyorlar.
Çokuluslu haber kaynakları, Washington ve Avrupa Birliği, Kübalılar Pazar ekonomisine geri dönmeyecekler. Onlar, daha rasyonel, daha dürüst ve çağdaş sosyalizmi kurma yolundaki mücadelelerine devam edecekler.
*Salim Lamrani: Amerika Birleşik Devletleri ile Küba arasındaki ilişkiler konusunda uzman. Bu konuda birçok kitabı var. Fransa vatandaşı, profesör, gazeteci ve yazardır.
Dipnotlar:
(1) Will Weissert, «Raul's Reforms May Strengthen Communism», 2 de abril de 2008.
(2) Will Weissert, «Castro Reforms: Dvd's, Farms for Cubans», The Associated Press, 2 de abril de 2008.
(3) Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture, L'état de l'insécurité alimentaire dans le monde 2006 (Rome : FAO, 2006), p. 8.
(4) Ibid., p. 17.
(5) Institut de statistique de l'UNESCO, «Alphabétisme», 9 de abril de 2007. http://www.uis.unesco.org/ev.php?URL_ID=6401&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201 (sitio consultado el 15 de abril de 2008).
(6) UNICEF, La situation des enfants dans le monde 2008. La survie de l'enfant (New York, décembre 2007), p. 1.
(7) The Associated Press, «Cuban Restrictions Eased By Raul Castro», 2 de abril de 2008, Will Weissert, «Cubanos hacen largas filas para comprar celulares», The Associated Press/El Nuevo Herald, 15 de abril de 2008.
(8) Droit au Logement, «Le logement en chiffres: exclusions et inégalités», 2002. http://www.globenet.org/dal/index.php3?page=SOMMSITUCHIF (sitio consultado el 15 de abril de 2008).
(9) Ministère du Logement, de l'Equipement et des Transports, Questionnaire de la Commission de la Production et des Echanges. Projet de LFI pour 2001 & INSEE, enquête 2001 sur la population «fréquentant les services d'hébergement et les distributions de repas chauds», in Droit au Logement, op. cit.
(10) Droit au Logement, op. cit.
(11) Will Weissert, «Thanks Raul: Cubans Can Stay in Hotels», The Associated Press, 1 de abril de 2008.
(12) Hôtel Ritz Paris, «Tarifs».
http://www.ritzparis.com/jump_to.asp?id_target=1250&id_lang=1 (sitio consultado el 15 de abril de 2008).
(13) Reuters, «Les téléphones portables désormais autorisés à Cuba», 14 de abril de 2008.
(14) The Associated Press, «Cuba Lends private Farmers Unused Land», 1 de abril de 2008; Andrea Rodriguez & Will Weissert, «Communiste Cuban Solution: Private Farms», 5 de abril de 2008.
(15) Alessandra Coppola, «Socialismo, ma con meno proibizioni», Corriere della Sera, 27 de marzo de 2008.
* Associated Press (AP), Bu tip şirketler içinde en yaygın ağa sahip olan Amerikan haber ajansıdır. AP, ABD başta olmak üzere gazetelere, TV ve radyo istasyonları gibi kuruluşlara, kendi personeli tarafından geçilen haberleri servisi yapan bir şirkettir. ABD dışında da pek çok gazeteler, Internet siteleri gibi haber kaynakları AP'ye üyedir ve bu ajansın haberlerini yayınlarında kullanırlar.
Kaynak : ( http://www.sendika.org/yazi.php?yazi_no=18458 )